tło
Herb powiatu

Gmina
Przelewice

Warto zobaczyć

Informacje ogólne o Gminie Przelewice

Gmina wiejska, enklawa czystego środowiska naturalnego, położona w południowo-zachodniej części województwa zachodniopomorskiego na obszarze 162,20 km wokół Jeziora Płoń w Dolinie rzeki Płoni. Rozciąga się na terenie dwóch krain geograficznych: Równiny Pyrzycko-Stargardzkiej i Pojezierza Myśliborskiego. Gmina jest objęta dyrektywą jako Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków PLB 320005 „Jezioro Miedwie i okolice” oraz obszar chronionej przyrody Europejskiej Sieci Natura 2000.

Swój niepowtarzalny charakter zawdzięcza urokliwemu Ogrodowi Dendrologicznemu, a także bogactwu w zabytki sakralne, dwory i dworki z parkami przypałacowymi wraz z zabudową folwarczną. Wielu turystów i gości na nasze tereny przyciąga  Ogród, który jest jednym z najstarszych i najpiękniejszych obiektów przyrodniczych województwa zachodniopomorskiego.

W pobliżu Ogrodu znajduje się zabudowa folwarku i zabytkowy dwór. Budynki te przeznaczone są dla przyszłych inwestorów. Koncepcja zagospodarowania przewiduje utworzenie tu hoteli, schronisk młodzieżowych, punktów gastronomicznych, muzeum historii rolnictwa województwa zachodniopomorskiego wraz z izbami rzemiosła tradycyjnego i przedsiębiorczości oraz miejscem do wytwarzania naturalnych produktów pochodzenia roślinnego, zwierzęcego, rękodzieła itp. Dużą atrakcją dla turystów jest oranżeria z roślinnością śródziemnomorską.

Pałac ze swoimi pięknymi wnętrzami, oranżeria, a także taras pałacu są doskonałym miejscem do prezentacji rożnych gatunków muzyki i sztuki.  Dodatkowo świetnym miejscem do organizowania wieczorów poezji czy innych wydarzeń kulturalnych jest Gminne Centrum Kultury w Przelewicach.

Warta odwiedzenia jet także sala sportowa w Przelewicach. Można tu rozwijać swoje zainteresowania sportowe w różnych dyscyplinach sportowych, a także poprawiać kondycję na siłowni i w sali ćwiczeń korekcyjnych.

Każdy, kto zechce tutaj przyjechać będzie mógł podziwiać krajobraz i piękno natury, korzystając z jej różnych dóbr.

Zapraszamy – to idealne miejsce dla osób szukających spokojnego wypoczynku i kontaktu z przyrodą!


Obszary chronionego krajobrazu

Rezerwaty

Gmina Przelewice jest objęta dyrektywą jako Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków PLB 320005 "Jezioro Miedwie i okolice" oraz obszar chronionej przyrody  Europejskiej Sieci Natura 2000. Jezioro Miedwie i okolice, obejmujące obszar 15.782,00 ha położony w województwie zachodniopomorskim na terenie gmin: Stare Czarnowo (2.065,40 ha), Bielice (809,30 ha), Przelewice (2.491,20 ha), Pyrzyce (5.340,60 ha), Warnice (2.063,70 ha), Kobylanka (365,60 ha) i Stargard Szczeciński (2.646,20 ha);


Pomniki przyrody

Znajduje się tu wiele dobrze zachowanych alei i szpalerów drzew przy szlakach komunikacyjnych. Tworzą je "szlachetne" gatunki drzew rodzimych m.in. jesiony, dęby, lipy, klony, kasztanowce.

  1. Cis pospolity, Przelewice, na terenie Ogrodu Botanicznego, występujący w grupie.
  2. Dąb szypułkowy, Wołdowo, Leśnictwo Płońsko.
  3. Trzy grupy  drzew  z gatunku  kasztan jadalny (Castanea sativa Mill) –  liczba  drzew  11 szt. o obwodzie pnia w cm: jedna grupa  -  215, 182,  druga grupa - 220, 160, 180, trzecia grupa  -  210, 60, 180, 60, 60, 120, wysokość drzew około 9 m, na terenie działki nr 489 obręb Jesionowo – pas drogi powiatowej nr 1579Z Kłodzino – Topolinek – Jesionowo.
  4.  Aleja kasztanowcowa Przelewice –Ślazowo  objęta jest opieką  Konserwatora Zabytków.
  5. Cmentarz w Kosinie – w osi cmentarza aleja lipowa.
  6. Aleja topolowo-jesionowa - z Kluk do skrzyżowania z drogą Lubiatowo – Pyrzyce.
  7. Aleja klonów, jaworów, dębów -  Laskowo – Płońsko.
  8. Aleja jesionowa - Przywodzie – Płońsko.
  9. Aleja jesionowa i jaworowa, we wsi Kłodzino aleja kasztanowców za Kłodzinem aleja starych czereśni  - Płońsko – Rosiny – Kłodzino – Przelewice.
  10. Aleja kasztanowców - Lubiatowo – Żuków, do skrzyżowania z dawną drogą do Żukowa.
  11. Aleje: klony, jawory i  kasztanowce - Ukiernica – Żuków – Karsko – Przywodzie  oraz za Karskiem dęby i lipy.

Wody

Przez obszar gminy Przelewice przebiegają działy wodne zlewni cząstkowych dopływów Odry: Myśli, Płoni Małej Iny. Największym obszarem zlewniowym jest zlewnia Płoni.  Wody powierzchniowe zajmują 987 ha, co stanowi 6 % całej powierzchni gminy. Gmina Przelewice cechuje się wysokim wskaźnikiem jeziorności, wynoszącym 5,1 %.

Jezioro Płoń – największym zbiornikiem wodnym jest rynnowe jezioro Płoń o powierzchni akwenu 790,7 ha, długości linii brzegowej 15.270 m i średniej głębokości – 2,8 m. Brzegi jeziora są na ogół trudno dostępne. Pozostałe akweny są jeziorami niewielkimi, typu wytopiskowego. Cała zlewnia Płoni na obszarze gminy znajduje się w granicach strefy ochrony pośredniej ujęcia wód powierzchniowych Jeziora Miedwie.

Rzeka Płonia - jest prawobrzeżnym dopływem Odry o długości 74,3 km. W części wschodniej obszaru gminy Płonia jest rzeką graniczną oddzielającą gminę Przelewice od gminy Barlinek.

Stawy hodowlane w Przelewicach i dolina strumienia na północ od Ogrodu Dendrologicznego Jest to korytarz ekologiczny łączący Ogród z doliną Płoni z miejscem występowania i rozrodu cennych, chronionych gatunków zwierząt.

Stawy Rybne  Przelewice

Stawy Rybne położone są w miejscowości Przelewice w bezpośrednim sąsiedztwie z przelewickim Ogrodem Dendrologicznym. Historia obiektu sięga okresu przed II Wojną Światową, co potwierdzają dostępne mapy historyczne. Na ich podstawie można wnioskować, że w obrębie obecnego obiektu funkcjonował młyn. W latach 90 obiekt  ten został przejęty przez Gminę Przelewice. Wówczas funkcjonował jak łowisko i był wydzierżawiany różnym użytkownikom. Od września 2017 r. Stawy Rybne  są w dzierżawie firmy F.B.H.U. Modehpolmo sp. z o.o. Od tego momentu przeprowadzono wiele prac poprawiających jego stan techniczny, w tym   m.in. rekultywacja dna stawowego, czyszczenie i konserwacja rowów, remont budynku socjalno-gospodarczego. Wraz z końcem 2017 r.  firma  uzyskała pozwolenie wodnoprawne do hodowli karpia oraz innych cennych gatunków tj. lin, szczupak. W skład obiektu wchodzi 7 stawów produkcyjnych i 1 magazyn. Produkcję stawową firma zamierza rozpocząć wiosną obecnego roku.

INFORMACJE PRAKTYCZNE:

informacja turystyczna:

Ogrody Przelewice - Zachodniopomorskie Centrum Kultury Obszarów Wiejskich i Edukacji Ekologicznej

Przelewice nr 17, 74-210 Przelewice, tel. +48 91 564 30 80
 

 

 

 

 

 

restauracje

Restauracja „Magnolia” w Przelewicach; 74-210 Przelewice,
tel. 91/564 34 72 lub 91/3972 680

www.restauracja-przelewice.pl

 

 

 

 

 

 

 

 Dom Weselny "Gracja" w Żukowie, 73-115 Dolice

   tel. 665-664-513  http://www.domweselny-gracja.pl

 

 

 

 

 

 

Kawiarnie

Ogrody Przelewice - Zachodniopomorskie Centrum Kultury Obszarów Wiejskich i Edukacji Ekologicznej, 74-210 Przelewice, tel. 91 564 30 80
 

 

 

 

 

 

noclegi

Ogrody Przelewice - Zachodniopomorskie Centrum Kultury Obszarów Wiejskich i Edukacji Ekologicznej

74-210 Przelewice - 25 miejsc noclegowych w Pałacu i 20  w Schronisku  przy Ogrodzie.

info@ogrodprzelewice.pl  www.ogrodprzelewice.pl, tel. +48 91 564 30 80

 

 

 

 

 

Dom Weselny "Gracja" w Żukowie, 73-115 Dolice

tel.  693 953 054

http://www.domweselny-gracja.pl

- 64 miejsca noclegowe

 

 

 


 

Rozrywki rekreacyjno-sportowe

  1. Ogród Dendrologiczny w Przelewicach, tel. +48 91 564 30 80
  2. Oranżeria przy Ogrodzie w Przelewicach, tel. +48 91 564 30 80
  3. Jezioro Płoń
  4. Szlaki piesze i rowerowe
  5. Sala sportowa w Przelewicach, tel. +48 91 564 31 60
  6. Boisko wielofunkcyjne "ORLIK" w Żukowie
  7. Trasy Nordic Walking w Przelewicach

 



ZASOBY PRZYRODNICZE:

parki


Ogród Dendrologiczny w Przelewicach  z XIX w. o łącznej pow. 45 ha,  w tym obecny Ogród o pow. 30 ha - zielona wyspa egzotycznych  drzew i krzewów -  położony jest   w centralnej części Gminy  Przelewice.

 

 

Pierwsze założenie parkowe  powstało w 1814 r.. August Heinrich Borgstete zbudował wówczas pałac, a za pałacem założył angielski park krajobrazowy. Wśród nasadzeń dominowały gatunki rodzime. Do czasów obecnych zachowały się z tego okresu piękne pomnikowe okazy buków, lip, jesionów, a wśród gatunków obcych: platan, sosny wejmutki, żywotnik zachodni, miłorząb dwuklapowy. Dumą Ogrodu jest dawidia chińska. Ze względu na piękne kwiatostany,  otoczone białymi płatkowatymi podsadkami, zyskała sobie  miano drzewa chusteczkowego lub gołębiego.

 

 

Całkowita przebudowa parku nastąpiła w latach 1933-38, kiedy właścicielem Przelewic był członek Niemieckiego Towarzystwa Dendrologicznego Conrad von Borsig. Na jego zlecenie i przy jego udziale powstała nowa,  zachowana do dziś kompozycja Ogrodu. Na terenie Ogrodu rosną niemal wszystkie chronione w Polsce gatunki drzew i krzewów oraz  około 800 gatunków i odmian drzew i krzewów sprowadzonych z Japonii, Chin, Korei, Ameryki Północnej i Południowej Europy. Więcej o historii Ogrodu znajdziecie Państwo  >> TUTAJ

 

 

Ogrody Przelewice - Zachodniopomorskie Centrum Kultury Obszarów Wiejskich i Edukacji Ekologicznej oferuje swoim gościom: zwiedzanie 30 ha zabytkowego Ogrodu w stylu angielskim, sprzedaż drzew i krzewów produkowanych na bazie własnej kolekcji, prowadzenie prac badawczych i analiz w laboratoriach, odrestaurowany pałac z salami konferencyjno-szkoleniowymi i biblioteką, kawiarnię pałacową, pokoje noclegowe oraz inne atrakcje.

 

 

W latach wcześniejszych odbywały się tu niedzielne koncerty „Cztery Pory Ogrodu”, podczas których można było posłuchać wspaniałej muzyki w Ogrodzie, której towarzyszyły śpiew ptaków, piękna przyroda i przechadzające się po tarasie pawie. . Koncerty otrzymały nominację w  kategorii „Produkt Turystyczny”  w Konkursie Gospodarczym Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego 2007. 

 

 

Oranżeria przy Ogrodzie Dendrologicznym w Przelewicach - 12 kwietnia 2011 r. dokonano uroczystego otwarcia oranżerii. Jej wnętrze nie tylko zostało wyremontowane, ale również wyposażone w roślinność śródziemnomorską głównie w celu lepszego wykorzystania potencjału turystycznego. W nowo urządzonej oranżerii znajduje się ponad 200 odmian roślin śródziemnomorskich, a także elementy małej architektury. Plan powstania na terenie folwarku oranżerii narodził się w 2005 r., a w 2006 została opracowana dokumentacja na szatę roślinną wraz z budową niezbędnej infrastruktury. Jednak dopiero w 2010 r. Gminie udało się pozyskać unijne dofinansowanie z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich „Odnowa i rozwój wsi”. Całość inwestycji kosztowała 624 tys. zł., w tym udział Gminy wyniósł 270 tys. zł.

W oranżerii przy akompaniamencie ptaków podziwiać można rośliny typowe dla klimatu śródziemnomorskiego. Pod szklanym dachem zgromadzono wiele ciekawostek botanicznych, takich jak: pistacje, akanty, wawrzyny, zimozielone dęby a także przepiękne, owocujące oliwki. Zachwyci nas kamelia, granat, pinia i inne sosny. Cała przestrzeń została podzielona na części, w których starano się odtworzyć krajobrazy typowe dla rejonu Morza Śródziemnego. Mamy tu fragment gaju oliwnego, pejzażu toskańskiego, włoskiej ulicy, ogrodu warzywnego i ziołowego, oczko wodne i obsadzone różami gazebo.

Nową atrakcją oranżerii jest skansen megalityczny z okresu neolitu. Więcej szczegółów na ten temat >> TUTAJ

 

 

Płońsko - Park w zespole dworsko – pałacowym z II połowy XIX wieku. Z dawnego założenia parkowego zachowało się częściowo rozplanowanie zieleni na dziedzińcu gospodarczym i przy podjeździe do dworu oraz aleja grabowa. Zrąb drzewostanu parku stanowią stare drzewa rodzime (lipy, buki, dęby, klony, modrzewie, jawory). Część drzew to okazy o wymiarach pomnikowych. Łącznie stwierdzono na terenie parku 41 gatunków drzew i krzewów. Do nielicznych okazałych przedstawicieli gatunków obcych należy sosna wejmutka.

 

Laskowo – park pałacowy z I połowy XIX w. – jest to park o charakterze romantycznym założony ok. 1850 r. Zachowały się układy alei: od zachodu lipowa, od płn. kasztanowcowa. Wnętrze zajmują luźno rozmieszczone okazy starych drzew rodzimych (cisy, dęby, graby, buki, jesiony). Gatunki egzotyczne reprezentują m.in. miłorząb dwuklapowy, dąb szypułkowy odm. stożkowa i platan klonolistny.

Kłodzino – park dworski, znajduje się w centrum wsi wokół dawnego pałacu. Bogata w stosunku do wielkości obiektu, kolekcja drzew i krzewów egzotycznych oraz odmiany gatunków rodzimych m.in.: jodła kaukaska, kokornak wielkolistny, cyprysik Lawsona, cyprysik groszkowy, leszczyna turecka, platan klonolistny, szupin japoński.

 

 

WINNICA EMILA

Emil Szeląg tel. 506 570 800,  e-mail: emilszelag@wp.pl

Winnica Emila – to pierwsza winnica, która powstała na terenie naszej gminy i znajduje się w Żukowie. Nasadzeń dokonano w 2019 r. na powierzchni 0,25 ha. Dziś uprawianych jest ponad 800 krzewów winorośli dwóch odmian Solaris i Rondo. W projekt winnicy zaangażowana jest cała rodzina.

Właścicielami winnicy są Emil i Sylwia Szeląg, którzy przeprowadzili się ze Szczecina do Żukowa. Pan Emil swoją pasję rozpoczął w 2009 r. w północnej dzielnicy Szczecina - Skolwinie. Uprawiał tam 40 krzewów odmiany Rondo i robił około 100 l czerwonego wina. W 2018 r. rozpoczął współpracę z proboszczem Arturem Rasmusem i na terenie skolwińskiej plebanii powstała winnica. Uprawianych jest tam 100 krzewów odmiany Solaris.

Założenie plantacji w Żukowie to ziszczenie marzeń o powiększeniu winnicy. W 2023 r. planowana jest pierwsza sprzedaż wina z możliwością degustacji i zwiedzania winnicy. Więcej informacji można uzyskać na Fanpage'u Facebook wpisując ”Winnica Emila”.

 

 


 

DZIEDZICTWO KULTUROWE

Zabytki 

Na terenie gminy Przelewice występują liczne obiekty objęte ochroną konserwatorską: Są to m.in. obiekty sakralne, publiczne, budynki mieszkalne i gospodarcze.

Obiekty o wartościach zabytkowych występujące na terenie Gminy:

  • Kościół zabytkowy pw. M.B. Różańcowej w Gardźcu – zbudowany z kamienia w ok. 1600 r.
  • Kościół zabytkowy pw. św. Floriana w Jesionowie – powstał w XIII w.  i zalicza się do granitowych kościołów salowych bez prezbiterium.
  • Kościół zabytkowy pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Klukach - wzniesiony został w końcu XV w.,  jako kościół salowy o ścianach z kamienia narzutowego, a w 1889r. gruntownie odnowiony i przebudowany.
  • Kościół zabytkowy pw. św. Antoniego z Padwy w Kłodzinie –powstał w drugiej połowie XIIIw. Wieża obecna zbudowana w późnym średniowieczu.
  • Kościół zabytkowy pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Laskowie -  wczesnogotycki z końca XIII w. i zalicza  się do typowych  granitowych budowli salowych, bez prezbiterium i wieży (przebud. w XIX w. drewniana dzwonnica), otoczony murem kamiennym z gotycką bramą, umieszczoną w jego południowym odcinku.
  • Kościół zabytkowy pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Lubiatowie- świątynię wzniesiono z kamienia polnego w stylu późnogotyckim na przełomie XV i XVI w. Ozdobą kościoła jest epitafium przedstawiające Ludeka III i jego syna Kurda Ludwika. Ludek stoi opancerzony, w prawej ręce trzyma hetmańską buławę, w lewej miecz, a u jego stóp hełm. Pod koniec wojny kościół został zniszczony, a odbudowano go dopiero w 1976 r.
  • Kościół zabytkowy pw. Matki Bożej Królowej Polski w Przelewicach – zbudowany z kamienia narzutowego w drugiej połowie  XIII w. (przebudowywany, z dobudowaną w XVIII w. drewnianą wieżą, wyposażenie renesansowe i barokowe).
  • Kościół zabytkowy pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Przywodziu - jest to świątynia salowa, późnogotycka powstała na przełomie XIV i XV wieku.  Na szczególną uwagę zasługuje drewniany strop polichromowany z licznymi biblijnymi cytatami w jęz. niemieckim.
  • Kościół zabytkowy pw. św. Michała Archanioła w Rosinach – jest charakterystycznym przykładem budowli XIII-wiecznej o typowym układzie przestrzennym.
  • Kościół zabytkowy w Żukowie - późnogotycka świątynia powstała pod koniec XV w. z kamienia narzutowego. Pierwotnie była to świątynia katolicka, a dopiero w 1534 r. przejęli ją ewangelicy i uczynili centrum parafii ewangelickiej aż do 1945r.
  • Pałac zabytkowy w Przelewicach – z XIX w., odrestaurowany  i oddany do użytku w 2006 r., położony w Ogrodzie Dendrologicznym w Przelewicach. W pobliżu zabudowania folwarku oraz zabytkowy dwór.
  • Pałac zabytkowy w Karsku – obiekt zabytkowy w stylu neogotyckim, położony w kompleksie zabudowań folwarcznych. Wybudowany przez rodzinę V.Schöning pod koniec XIX w.
    Pałac zabytkowy w Kłodzinie  – obiekt wzniesiony na przełomie IX/XX w. w stylu eklektycznym z dominacją elementów późnobarkowych.
  • Pałac zabytkowy w Laskowie –obiekt położony w centrum wsi, wzniesiony na początku drugiej połowy XIX w. w stylu neorenesansowym.
  • Pałac zabytkowy w Lubiatowie –obiekt w zespole pałacowo-parkowym, w stylu neogotyckim o uproszczonych formach, wybudowany w drugiej  połowie XIX w. z narożną wieżą o neogotyckiej dekoracji.
  • Pałac zabytkowy w Żukowie – w stylu neogotyckim, wzniesiony na początku drugiej połowy XIX w. przez szlachecki ród Schöningów.
  • Dwór w Klukach - neoklasycystyczny dwór, budynek parterowy z poddaszem użytkowym.
    Dwór zabytkowy w Płońsku– obiekt położony w zespole dworsko – parkowym oraz  w pobliżu   zabudowań folwarcznych.
  • Dwór zabytkowy w Przelewicach – zabytkowy dwór wzniesiony został na początku XIX w., położony w otoczeniu zabudowań folwarcznych i bezpośrednim sąsiedztwie Ogrodu Dendrologicznego.
  • Gołębnik w Lubiatowie – obiekt zabytkowy położony w zespole folwarcznym i w  pobliżu zabytkowego pałacu oraz zabudowań mieszkalnych.
  • Groby megalityczne w obrębie Karsko (pochodzą  z okresu 2500 lat p.n.e).
  • Płyta pomnikowa poległych żołnierzy z  Laskowa.
  • Ruiny kościoła w Płońsku wzniesionego z kamienia i cegły w XV wieku. Świątynia wpisana jest do rejestru zabytków pod nr 461/63.

 


OPIS  OBIEKTÓW ZABYTKOWYCH:

Zabudowa folwarku przy Ogrodzie Dendrologicznym w Przelewicach

W pobliżu Ogrodu znajduje się zabudowa folwarku i zabytkowy dwór. Budynki te przeznaczone są dla przyszłych inwestorów. Koncepcja zagospodarowania przewiduje utworzenie tu hoteli, schronisk młodzieżowych, punktów gastronomicznych i terenów rekreacyjno-sportowych.

 

Oficyna, 1880

W czasie PGR biura i mieszkania służbowe. Obecnie biura firmy „ROLMIX” i mieszkania służbowe.

 

 

 

Stodoła, 1910

Użytkowana jako stodoła do 22 września 1997 roku. Po pożarze w tym dniu zachowały się tylko mury. W roku 2006 odbudowana jako oranżeria.

 

 

 

 

Stodoła, 1911

Po II wojnie światowej przebudowana na chlewnię a następnie na mieszalnię pasz. Od roku 1996 magazyn i garaż. W planach hala targowa.

 

 

 

Kuźnia i stelmacharnia, 1912

Po II Wojnie Światowej kolejno kuźnia ze stolarnią, garaż i wylęgarnia kurcząt. W 1998 roku przebudowana na biura Ogrodu Dendrologicznego. W latach 1999-2000 dokończona przebudowa budynku na Centrum Edukacji Przyrodniczej. Obecnie Schronisko Ogrodowe.

 

 

Stajnia wyjazdowa z wozownią, 1910

W PGR: Jałownik a następnie chlewnia. Po 1990 roku- magazyny. Planuje się przywrócenie funkcji stajni i wozowni.

 

 

 

 

Obora, 1912
Użytkowana jako obora na 400-450 sztuk bydła do 1999 roku. Planowana adaptacja na Muzeum Historii Rolnictwa Pomorza Zachodniego.

 

 

 

 

Spichlerz, 1912

Od chwili budowy nieprzerwanie służył do magazynowania zbóż na cele spożywcze, oraz materiału siewnego. W przyszłości przewidziana adaptacja na hotel z restauracją.

 

 

 

Gorzelnia, 1912

Pierwsza gorzelnia w tym miejscu powstała  w I połowie XIX w. Produkcja spirytusu prowadzona była w czasach PGR  i jest kontynuowana obecnie.

 

 

 

 

Mleczarnia, 1820

Funkcjonowała jako mleczarnia do 1945 roku. W czasach PGR budynek wykorzystywano jako magazyn. Planowana adaptacja na hotel z restauracją.

 

 

 

 


Zabytkowe kościoły na terenie gminy:

Kościół pw. św. Floriana w Jesionowie  (XIII wiek)

Kościół w Jesionowie pochodzi z XIII wieku. Jest kościołem patronalnym strażaków. Stara romańska świątynia z kostki granitowej na rzucie prostokąta, bez prezbiterium. 

 

Historia budowy i architektura:
W 1872 r. zakończyła się gruntowna przebudowa kościoła i dobudowa wieży z cegły od strony zachodniej.  Z pierwotnej budowli  zachował się jedynie, w ścianie południowej,  portal ostrołukowy z głęboko osadzonymi wspornikami.
Kościół do czasu zakończenia II wojny światowej służył  protestantom, a po wojnie, ze względu na istnienie drugiego kościoła katolickiego we wsi Jesionowo,  był przez wiele lat  nieczynny. Całkowitemu zniszczeniu uległo wyposażenie świątyni. Pozostały jedynie  organy, które znajdują się w kościele parafialnym w Jesionowie. W latach 90-tych XX wieku, po części  odtworzono wnętrze kościoła wraz  z   sufitową polichromią malarstwa ściennego z końca XIX wieku, a ze znalezionych w kościele granitowych głazów postawiono kamienny ołtarz i lektorium.  Kościół poświęcony 05.05.2003 roku.
Kontakt telefoniczny pod nr  91 5643 326.


Wyposażenie:

  • Dzwon z 1499 r. z napisem biegnącym u nasady czapy pisanym gotycką minuskułą: „o + rex + glorie + criste + Veni + cum + pace + amen + a + d + m + cccc rc + ir” oraz drugi dzwon z 1928 r. ze stylizowanymi ornamentami roślinnymi u nasady czapy.
  • Polichromia z końca XIX w. skomponowana symetrycznie o motywach geometryczno-roślinnych. Centralną część stropu wypełnia tondo z wizerunkiem baranka pośrodku i dwoma inskrypcjami: zewnętrzna – „Siehe das ist Gottes lamm Welches der welt suende traegt joh. 1 vers. 29”; wewnętrzna – „Ihf feld teuer erkauft darum so preisset Gott an eurem Leibe u. In. Eurem Geisste, Welche sind Gottes”. Nad częścią ołtarzową w drugim tondo wpisany został wizerunek „Ducha Świętego” w postaci gołębicy z napisem wokół: "„Welche der Geist Gottes treibt, die sind Gottes Kinder". Trzecie tondo umieszczone zostało nad emporą organową. Znajduje się tam wizerunek „Oko Opatrzności” z napisem: „Ich will dich mit meinen Augen leiten Bf.32.8”.
  • Ołtarz namalowany na ścianie wschodniej, powstał prawdopodobnie po remoncie kościoła w 1872 roku.  Został odnowiony w 1990 roku.
  • Empora z polichromiami i z motywami stylizowanych gałązek akantu i kwiatów powstała w drugiej połowie XIX wieku.


Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Laskowie  (XIII wiek)

Kościół  w Laskowie jest kościołem filialnym Parafii pw. Niepokalanego Serca NMP w Barlinku. Zalicza się do typowych dla tego okresu na Pomorzu Zachodnim granitowych budowli bez prezbiterium i wieży. Jest to świątynia salowa, wzniesiona na rzucie prostokąta o wymiarach 22,3m x 11,2m.

 

Historia budowy i architektura:
Tak jak inne kościoły na tych terenach  ok. 1534 r. kościół został przejęty przez protestantów i był siedzibą parafii ewangelickiej. W   1680 r. pastor Johannes Boetius (1680-1715) dokonał  odnowienia świątyni.


Na przełomie XVIII/XIX w. w zachodniej części kościoła wydzielono kruchtę, nad którą nadbudowano drewnianą wieżę. Przed I wojną światową na wieży kościoła znajdowały się trzy dzwony: z 1479,  1545 i  z 1615 r.,  podczas wojny zostały one przetopione.  W 1918 r. przeprowadzono remont wnętrza kościoła, a w latach 80-tych XX w. dokonano remontu wieży.

 

Wyposażenie:

  • Ołtarz – późnobarokowy z początku XVIII w., ozdobiony dekoracją snycerską, pierwotnie ambonowy. Prawdopodobnie po remoncie w 1918 r. rozmontowany – oddzielono ambonę i wstawiono obraz z wizerunkiem Chrystusa. Inna hipoteza jest taka, że ambonę od ołtarza oddzielono po II wojnie światowej, gdy kościół powrócił do kultu religijnego.
  • Ambona  pierwotnie była częścią składową ołtarza. Po remoncie świątyni w 1918 r. polichromowana przez K. Vosgera. (lub Vaspera). Obecnie stoi pod ścianą południową.
  • Chrzcielnica z granitu, w kształcie kielicha o czaszy zdobionej motywem krzyża. Datowana na XIII – XIV wiek.
  • Dzwon przeniesiony do Laskowa z innego kościoła w Pyrzycach. W latach 90-tych XX w. zdemontowany z wieży i ustawiony w kruchcie podwieżowej. U nasady czapy przechodzi fryz, z umieszczoną w środku inskrypcją pisaną gotyckimi majuskułami: „AVE MARIA GRACIA PLENA DOMINVS TECVU”.
  • Bramka usytuowana w południowym murze ogrodzenia cmentarza przykościelnego- szacuje się, że pochodzi  z  przełomu XIV i XV wieku.

Kontakt telefoniczny pod nr  95 746 12 04.

 


Kościół pw. św. Michała Archanioła w Rosinach    (XIII wiek)

 

W centrum osady wiejskiej  znajduje się kościół, który pochodzi  z drugiej połowy XIII wieku.  Świadczy o tym użycie granitowej kostki w regularnych warstwach, staranne opracowanie ościeży granitowego  portalu zachodniego, ostrołukowe formy okna i blend portalu południowego  w  ścianie wschodniej.

 

 

Historia budowy i architektura:
W XIX w. doszło do przebudowy kościoła. Przemurowano wówczas większość okien, a narożniki budowli wsparto masywnymi, cegielnymi szkarpami. Świątynia salowa na planie prostokątnym bez chóru i wieży – typ wiejskiego kościoła; o czytelnych formach gotyckich, częściowo zatartych w wyniku późniejszych przekształceń elewacji. Wieża o formach barokowych, zwieńczona hełmem o esowym spływie ośmiu połaci (dekorowana latarnia); została wbudowana w kościół od strony zachodniej. Kształty oryginalne przetrwały od 1734 roku.  Żadnej zmianie nie uległy dolne partie ściany kościoła, co pozwoliło  na zachowanie XIII-wiecznego portalu o  regularnym układzie kostek granitowych. Jest to portal uskokowy zwieńczony ostrym łukiem. Pierwotny kształt zachowało również okno w ścianie wschodniej. Kościół usytuowany jest na obszarze dawnego cmentarza otoczonego murem, w którym znajduje się bramka, datowana wg Marka Obera na XIV/XV wiek.

 

Wyposażenie:

  • Okucia drzwi - umieszczone  w zabytkowym portalu - wg Czesława Piskorskiego - pochodzą z XV/XVI wieku.
  • Dzwon  pochodzi z XV, a ołtarz z XVIII wieku  (pierwotnie ambonowy). W okresie powojennym ambona została wymontowana. Obecnie w retabulum znajduje się współczesny obraz św. Michała Archanioła. Jest to ołtarz jednoosiowy ze zwieńczeniem. Retabulum ujęte czterema korynckimi  kolumnami na cokołach w układzie kulisowym.
  • Trzy rzeźby, które są częścią składową XVIII-wiecznego ołtarza. Pierwsza przedstawia świętą, która trzyma w prawej ręce  otwartą księgę. Następna  ukazuje postać trzymającą w lewej ręce drzewiec krzyża, a z łopatek wyrastają dwa skrzydła. Trzecia figura ukazuje świętą bez atrybutów.
  • Chrzcielnica ustawiona przy kościele pochodzi z XIV/XV wieku. Wykuta jest z jednego bloku kamiennego; czasza walcowata z wydrążoną okrągłą misą.
  • Ambona pochodzi z drugiej połowy XVIII wieku. Pierwotnie stanowiła całość z ołtarzem głównym. W okresie powojennym wymontowana i ustawiona przy ścianie.

Kontakt telefoniczny pod nr  91 5643 055.

 


Kościół  pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Klukach   (XIV/XV wiek)

Kościół  w Klukach jest kościołem filialnym Parafii w Przelewicach. Świątynia  zbudowana została w XIV albo XV wieku. O czasie powstania, późnogotyckiej budowli, świadczy niestaranna obróbka zastosowanego granitu i  cegły użytej  w portalu zachodnim.

Historia budowy i architektura:
Kościół salowy, wzniesiony na rzucie prostokąta o wymiarach ok. 16 m x 10 m z niewielką kruchtą od południa. Około 1534 r. świątynia przejęta została przez protestantów i pozostawała aż do 1945 r. filią Parafii Ewangelickiej w Kosinie. Do zakończenia II wojny światowej prawo patronatu należało do miejscowych właścicieli ziemskich. W XVI w. byli nimi von Steinwehrowie, a następnie do roku 1792 r. von Küssowowie. Od I połowie XIX w. majątek w Klukach stanowił własność von Plötzów, a później  kilku mieszczańskich rodów.
Po 1945 r. kościół przejęty został przez katolików, a  2 września 1945 r. poświęcony. Od 1951 r.  przynależał do Parafii Brzesko, a od 31.12.1986 r. jest kościołem filialnym Parafii Przelewice.

Prawdopodobnie w końcu XVIII w. nad zachodnią częścią kościoła nadbudowano wieżę. W 1889 r. kościół  gruntownie przebudowano, zachowując  styl  w formie neogotyckiej. Dokonane  wówczas zmiany to: przebicie nowych, większych, ostrołukowych, zamkniętych okien, zbudowanie niewielkiej kruchty od strony południowej, zastąpienie starego szczytu wschodniego  nowym, ceglanym. Przekształcono też wnętrze świątyni, w której zbudowano  emporę zachodnią oraz ustawiono nowe ławki i chrzcielnicę.

Wyposażenie:
Płyty nagrobne z piaskowca, wmurowane w posadzkę przed ołtarzem. Pierwsza płyta -  Christopha von Steinwehr zm. w 1580 roku. Obecnie jest zasłonięta  przez betonowy stopień pod ołtarzem soborowym. Druga płyta – Sophie Hedwiga von Steinwehr zm. w  1597 roku.
Kontakt telefoniczny pod nr 91 5643 094.

 

 

Kościół pw. Świętej Trójcy w Żukowie (XV wiek)

Kościół parafialny  w Żukowie  wzniesiony został  w   XV wieku, w okresie późnego gotyku, z kamienia narzutowego. Położony jest  w centrum wsi, w obrębie cmentarza o kształtach nieregularnego czworoboku. Orientowana świątynia ma wejście usytuowane w północnej elewacji wieży. Jest to kościół salowy z położoną od zachodu, węższą od korpusu wieżą, kwadratową w planie. Pierwotnie wieża była z trzech stron otwarta na zewnątrz. Obecnie jej otwory z dwóch stron zostały zamurowane, a od strony północnej  znajduje się wejście główne.

Historia budowy i architektury:
Około 1534 r. katolicka świątynia przejęta została przez ewangelików i do 1945 r. była siedzibą parafii ewangelickiej. Dzięki zachowanym protokołom wizytacyjnym możemy stwierdzić, że w 1590 r. pastorem w Żukowie był Georgius Steffen. Na przełomie XVI i XVII w. Kościół przebudowano - podniesiono  mury o ok. 60 cm i zbudowano nowy szczyt wschodni – dekorowany blendami i zwieńczony sygnaturką.

We wnętrzu świątyni ustawiony został późnorenesansowy ołtarz. W 1610 r. powstała, zachowana do dziś, renesansowa ambona, którą w XVIII w. połączono z ołtarzem, a  w końcu XIX w. ponownie  oddzielono od niego. W początkowym okresie  XVII w. wykonano istniejący konfesjonał.

W 1596 r. burmistrz Pyrzyc- Christoph von Schöning ufundował malowane epitafium swemu zmarłemu synkowi. On sam  w 1609 roku upamiętniony został kamienną płytą. Inne późnobarokowe epitafia z portretami poświęcono w 1734 i 1742 r. Hansowi Heinrichowi oraz Hansowi Lupoldowi von Schöningom. Z kolei na cześć landrata Augusta Ernesta von Schöning sprowadzono w 1609 r. pomnik z Berlina. Warto zaznaczyć, że pod kościołem znajdowała się krypta z sarkofagiem generała Lüdeke von Schöninga.
Na wieży wisiały wówczas dwa dzwony; jeden z końca XV w., a drugi z 1557 roku.

Natomiast za czasów pastora Döppnera tj. w 1884 r.  przeprowadzono  restaurację budowli. Zmieniono wówczas formę okien, odnowiono wnętrze i odrestaurowano ołtarz z amboną, a także wykonano nowe ławki i chór. Na chórze ustawione zostały organy ufundowane przez Luizę von Schöning, żonę ówczesnego patrona kościoła Hermanna von Schöninga.
Po zawierusze wojennej, w 1946 r. kościół przejęty został przez katolików i poświęcony pod obecnym wezwaniem. W 1967 r. z wnętrza świątyni usunięto, a następnie zniszczono późnorenesansowy ołtarz. W latach 80-tych XX w. dobudowano do świątyni od strony południowej obszerną zakrystię. W tym samy czasie przeprowadzono  remont wieży oraz dokonano  nowej aranżacji prezbiterium.

Wyposażenie:

  • Ambona późnorenesansowa z 1610 r. (patrz wyżej), polichromowana i ozdobiona herbami rodzin von Schöning, von Brederlow i von Sydon.
  •  Konfesjonał wykonany po 1945 r. z elementów rozebranej ambony i stall kościoła w Pomietowie. Ambona ufundowana została przez Betike Broker i Annę Damnitzen. Pochodzenie elementów, z których został wykonany mebel kościelny, datuje się na około 1601 roku.
  • Figury św. Piotra i Pawła – drewniane, polichromowane pochodzące z  XVII wieku.
  • Obraz Chrystusa błogosławiącego.

Kontakt telefoniczny pod nr  91 5630 190

 


Kościół pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Lubiatowie (XV/XVI wiek)

 

Kościół  w Lubiatowie jest kościołem filialnym  Parafii w Żukowie. Wzniesiony został  z kamienia  na przełomie XV i XVI wieku.  Jest usytuowany  na wzniesieniu, w środku wsi, przy skrzyżowaniu dwóch wiejskich dróg. Korpus zbudowany z nieobrobionego kamienia granitowego i cegły.

Historia budowy i architektura
W 1578 r. Marcus von Schöning ufundował renesansową emporę i ławkę kolatorską, dedykowane pamięci jego ojca Reinera. W 1615 r. ufundowane zostało kamienne epitafium Ludecke von Schöning i jego syna. W 1977 r.  część epitafium przedstawiającą postać Ludeka III skradziono. Trwają działania nad jej odzyskaniem.

W I połowie XVIII w.   dobudowano do świątyni, od strony zachodniej, drewnianą wieżę, zwieńczoną barokowym hełmem. Podczas burzy w 1776 r. wieża została zniszczona, a następnie w latach 1854-55  gruntownie odnowiona i ozdobiona spiczastym zwieńczeniem.

W okresie od 1945 do 1970 r. budowla sakralna pozostawała opuszczona i ulegała dewastacji, aż do dnia przejęcia jej przez kościół rzymskokatolicki. W 1970 r. przystąpiono do odbudowy świątyni. Dnia  30.08.1977 r. ks. bp. Jerzy Stroba poświęcił odrestaurowany kościół, nadając mu tytuł Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Za czasów ks. Stanisława Piekarza dobudowano zakrystię, chór, położono posadzkę i wyposażono kościół.

W okresie od 1985 do 1986 r., na miejscu rozebranej w latach 50-tych XX w. wieży, została wybudowana zakrystia.

Wyposażenie:

  • Z dawnych pamiątek historycznych kościoła zachowała się tablica z dwiema tarczami herbowymi  Schoningów, wykonana w 1855 roku.
  •  W latach 1730-31  w kościele umieszczony został barokowy ołtarz i ambona, wykonane przez Frantzena i Paschena, artystów ze Stargardu.

Kontakt telefoniczny pod nr  91 5630 190.

 


Kościół  pw. Matki Bożej Królowej Polski w Przelewicach (XIII wiek)

 

Kościół parafialny  w Przelewicach zbudowany z kamienia narzutowego pochodzi z drugiej połowy XIII wieku. Stoi w środkowej części wsi, na czworokątnej działce, która niegdyś pełniła funkcję wiejskiego cmentarza. Korpus nawowy kościoła umieszczony jest na planie prostokąta o wymiarach 22, 8 m x 11, 2 m, zorientowany na osi W-E.

Historia budowy i architektura:
Forma architektoniczna i cechy warsztatu datują kościół na koniec XIII wieku. Dostępne materiały źródłowe milczą na temat dziejów świątyni. W połowie XVIII w. przy zachodniej ścianie szczytowej wybudowano drewnianą wieżę; w tym czasie zmieniono konstrukcję na ryglową zachodniego szczytu korpusu nawowego, wykonano nową więźbę dachową oraz przemurowano koronę murów. Wiek XVIII był okresem kompletowania nowego barokowego wyposażenia: z tego czasu pochodzi ołtarz ambonalny i – nie zachowany dziś – fragment dywanu koronacyjnego cesarza Leopolda II, stanowiący przykrycie pulpitu ambony. W latach 30-tych XIX w. kościół wyposażono w nowe dzwony; dwa największe zostały przetopione w czasie I wojny światowej. Na początku XX w. w trakcie remontu świątyni odsłonięto fragmenty pierwotnej polichromii ścian, które jednak zamalowano, za wyjątkiem wyobrażenia Piety o wymiarach 75x70 cm. Po II wojnie światowej kościół został przejęty przez katolików i poświęcony 1 maja 1946 r. pod wezwaniem Matki Boskiej Królowej Polski; świątynię włączono do parafii w Rosinie. Dnia 31 grudnia 1986 r. powstała parafia w Przelewicach. W latach 40-tych usunięto fragmenty empor przy ścianach długich oraz kosz ołtarza ambonowego, który obecnie stanowi podstawę stołu liturgicznego. W latach 80-tych do południowej ściany dobudowano zakrystię i tymczasową plebanię. Kościół przelewicki należy do grupy pomorskich, późnoromańskich, bezwieżowych (pierwotnie) kościołów salowych, nie posiadających wyodrębnionego prezbiterium. W trakcie XVIII i XIX wiecznych przebudów zmieniono formę architektoniczną; powiększono otwory okienne, zmieniono formę nadproży. Wieża wykazuje cechy późnobarokowe. Kościół założony na planie prostokąta (2280 x 1120 cm), orientowany z wieżą przy szczycie zachodnim, wzniesioną na planie kwadratu o boku 530 cm. Ściany kościoła murowane z kostki granitowej (19 warstw), w szczycie wschodnim z kamieni polnych o wiązaniu cyklopowym, a w szczycie zachodnim ryglowe; ściany obwodowe o przekroju 95 cm. Ściany wieży w konstrukcji szkieletowej, od zewnątrz oszalowane deskami; układ konstrukcyjny oparty na obwodowych słupach nośnych, spiętych ryglami, zastrzałami, rozporami i krzyżulcami. Więźba dachowa o konstrukcji krokwiowo-jętkowej z obustronną, ukośną podporą stolcową; całość obrobiona „od topora”, a połączenia ciesielskie kołkowane. Pokrycie korpusu nawowego stanowi ceramiczna dachówka karpiówka. Wnętrze kościoła salowe, z jednostopniowym podwyższeniem w części wschodniej. Ściana zachodnia opięta emporą o renesansowym charakterze balustrady. Pierwotnie ściany nawy były polichromowane (w ścianie południowej zachował się fragment malowideł); obecnie wnętrze bielone z współczesną dekoracją malarską w postaci ornamentu akantowego.

Wyposażenie:

  • Ołtarz ambonalny z I połowy XVIII wieku. Ambonę usunięto w okresie powojennym. Zastąpiono ją współczesnym obrazem Matki Bożej Częstochowskiej. Po lewej i prawej stronie nastawy ołtarza znajdują się figury kobiet trzymające w rękach:  z lewej strony ołtarza - tablicę z Dekalogiem i z prawej strony- Ewangelię. U zwieńczenia ołtarza głównego przedstawiona jest postać Chrystusa Zmartwychwstałego.
  • Kropielnica z 1856 roku.
  • Balustrada chóru. Dawniej były to prawdopodobnie ścianki boczne ławek, które pochodzą z połowy XVII wieku.
  • Prospekt organowy z II połowy XIX wieku.

Kontakt telefoniczny pod nr  91 5643 094.

 

Kościół  pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Przywodziu (XIV/XV wiek)

Kościół w Przywodziu jest kościołem filialnym Parafii  w Żukowie.   Świątynia  zlokalizowana jest pośrodku wsi, na czworobocznej działce położonej między drogami wiejskim oraz zorientowana na osi W-E o wymiarach 22,8 m x 10,2 m.

Historia budowy i architektura:
Jest to kościół salowy,  bez architektonicznie wyodrębnionego prezbiterium. Pierwsza wzmianka, w Landbuchu nowomarchijskim, o istnieniu kościoła parafialnego we wsi pochodzi z 1337 roku. Świątynia został wzniesiony przypuszczalnie na przełomie XIV/XV w., gdy wieś przynależała do rodziny Furstenfeld, a następnie Steinweher. Była to budowla typowa dla wiejskich obiektów sakralnych na Pomorzu. Ok. 1540 r.  przejęta  przez  protestantów,   pozostawała   pod    patronatem  znanej pomorskiej rodziny v o n  W e d l ó w.

Kościół poświęcony został  w 1946 roku. Murowany z łupanego kamienia,  łączonego   dużą   ilością  zaprawy z okrzeskami kamiennymi  i  gruzem  ceglanym.  Na ścianach zachowany  średniowieczny   tynk o  nierównej fakturze. Pod warstwą pobiały  pozostałości polichromii ściennych, prawdopodobnie z XV w. i XIX w. W ścianie wschodniej – średniowieczna wnęka sakramentarium z gotycką kutą kratą. Otwory okienne zachowane w pierwotnej formie, gotyckie – wysmukłe, silnie rozglifione, zamknięte ostrołukowo. Szczyty wschodni i zachodni ozdobione  wnękami i sterczynami.  Na szczególną uwagę zasługuje drewniany strop belkowy, polichromowany, wykonany w technice ciesielskiej i stolarskiej, z licznymi bi

Biuletyn informacji publicznej
Dostępność cyfrowa i informacyjno-komunikacyjna
Ogród Dendrologiczny
Mikro porady
Lider Pojezierza
Nowiny Przelewickiej Gminy